Statenleden? Stemvee!

Dinsdag 29 mei hebben de leden van de provinciale staten in het hele land mogen kiezen voor de samenstelling van de Eerste Kamer. Deze verkiezingen zijn gepaard gegaan met vele verhalen die ik wat uiteenrafel.

Over het algemeen vinden verkiezingen plaats via de volgende procedure. Het traject begint met een voordracht van een kandidaatstellingscommissie die door de leden veranderd kan worden. Alle leden van de VVD krijgen de mogelijkheid om de volgorde van de lijst aan te passen. Daarna wordt aan de kiezers een oordeel gevraagd. De kiezers mogen het beter weten dan de leden door een kandidaat met voorkeurstemmen te kiezen. Zo werkt het in de gemeenten, bij de provincies, bij de Tweede Kamer en bij de Europese verkiezingen.

Bij de Eerste Kamer is men bang voor deze procedure. De kiezers (leden van provinciale staten) hebben namelijk meer macht dan een gewone kiezer, immers, weinig kiezers maken het gewicht van de uitgebrachte stem groter. Partijen doen dan ook krampachtig pogingen om de stem van deze kiezer te sturen.

Allereerst wordt een poging gedaan om de statenleden te laten beloven dat ze alleen een stem uit brengen op nummer 1 van de lijst. We hebben bijvoorbeeld bij Groen-Links in Noord-Holland gezien dat de stemming niet alleen "niet geheim" is, maar dat de stem op een verkeerde kandidaat je zwaar nagedragen wordt. In Zuid-Holland is bijvoorbeeld een CDA kandidaat met voorkeurstemmen gekozen. Bij de SP wordt  Düzgün Yildirim verzocht af te zien van zijn zetel nu hij met voorkeurstemmen een ander SP-lid passeert.

Deze dingen gebeuren omdat de belangen groot zijn, de lijst perfect is en de de statenleden in de ogen van de partijbobo's niet de echte kiezers mogen zijn. Misschien is daar wat voor te zeggen, maar verander dan het systeem. Laat de leden van de provincie en de Eerste Kamer kiezen door de gemeenteraadsleden. Omdat de gemeenteraadsleden meer merken van de provincie dan de burgers, immers de provincie werkt vooral via de gemeenten voor de burgers. En omdat de verhouding van de lokale bestuurders dan in de Eerste Kamer zichtbaar wordt. De bestuurders van de gemeenten zijn immers vaak verantwoordelijk voor de wetgeving die het parlement paseert.

Ivo ten Hagen, 4 juni 2007 

voetnoot: Columns worden door politici gemaakt, maar vallen buiten de verantwoordelijkheid van de provinciale VVD.